Jak powstrzymać apetyt przy ciągłym uczuciu głodu?

Ciągłe uczucie głodu sprzyja podjadaniu, a każda dodatkowa przekąska oddala od wymarzonej wagi. Wyjaśniamy, skąd bierze się wilczy apetyt i jak go powstrzymać.
Skąd się bierze ciągłe uczucie głodu?
Ciągłe burczenie w brzuchu i nieprzyjemne uczucie głodu bywają krępujące. Siedzimy spokojnie, a żołądek zaczyna bulgotać i ściskać się w oczekiwaniu na jedzenie. Dlaczego tak się dzieje?
Wszystko tak naprawdę siedzi w naszej głowie, ponieważ ośrodek odpowiadający za sytość mieści się w mózgu. Mechanizm ten opiera się na leptynie, czyli hormonie produkowanym przez komórki tłuszczowe, która sygnalizuje stan nasycenia organizmu. Gdy jej poziom spada, podwzgórze (ośrodek w mózgu) otrzymuje informację o niedoborze energii i uruchamia odczucie łaknienia. Jednocześnie wzrasta wydzielanie greliny, określanej mianem hormonu głodu. Ten związek dodatkowo pobudza apetyt i zwiększa intensywność odczuwania potrzeby jedzenia.
Problem pogłębia się, gdy rytm posiłków jest nieregularny. Podobnie działają pokarmy o wysokim indeksie glikemicznym (gwałtownie podnoszące poziom cukru we krwi). Następują wtedy duże wahania glukozy, a uczucie głodu wraca szybko mimo niedawno spożytego posiłku. Organizm interpretuje te skoki jako sygnał do uzupełnienia energii, nawet jeśli faktyczne zapotrzebowanie kaloryczne zostało już pokryte.
Woda przed posiłkami i między nimi
Rzecz jasna chodzi przede wszystkim o wodę niegazowaną, która jest świetnym zapełniaczem dla żołądka. Picie jej przed posiłkami i pomiędzy nimi oszukuje nasz układ pokarmowy, dzięki czemu przez jakiś czas jesteśmy najedzeni. Woda rozciąga ściany żołądka, a to aktywuje mechanoreceptory (czujniki napięcia ścian), które wysyłają do mózgu sygnał sytości. Dzieje się tak, mimo że nie dostarczyliśmy organizmowi kalorii.
Lepiej przy tym unikać wody gazowanej, a także słodkich napojów, jak herbaty z cukrem czy soki owocowe. Same w sobie są smaczne, ale dają tylko krótkotrwałą dawkę energii, więc po nich szybko stajemy się głodni. Cukry proste powodują gwałtowny skok insuliny. Po jej spadku organizm domaga się kolejnej porcji szybkiej energii i powstaje błędne koło, które trudno przerwać.
Warto zadbać o wypijanie przynajmniej 1,5–2 litrów wody dziennie, najlepiej w równych odstępach czasu. Można wzbogacić ją o plasterki cytryny, ogórka lub listki mięty, co urozmaici smak bez dodawania kalorii i ułatwi regularne nawodnienie organizmu.

Regularne posiłki o stałych porach
Nasze ciało działa na zasadzie przyzwyczajeń. Jemy o określonych porach, a to sprawia, że gdy przychodzi odpowiedni czas, żołądek zaczyna domagać się jedzenia. Mechanizm warunkowania klasycznego (uczenia się przez skojarzenie) działa na korzyść osoby, która wykształci stałe godziny posiłków. Organizm nauczy się wtedy przewidywać dostawę składników odżywczych i nie będzie wysyłał fałszywych sygnałów głodu poza ustalonymi porami.
Najlepiej jest rozplanować pięć posiłków w ciągu dnia, w tym dania główne oraz drobne dodatki pomiędzy nimi. Model ten zapobiega długim przerwom, podczas których poziom glukozy spada na tyle nisko, że organizm zaczyna domagać się natychmiastowej porcji energii, często w postaci niezdrowych przekąsek. Jedzenie niewielkich porcji w krótkich odstępach czasu pozwala na ciągłe utrzymanie stanu nasycenia bez potrzeby dodatkowego podjadania.
Dodatkowo trzeba pamiętać o tym, by posiłki te były bogate w składniki odżywcze, jak błonnik i białko. Ten pierwszy spowalnia opróżnianie żołądka i stabilizuje poziom cukru we krwi. Białko działa termogenicznie, czyli jego trawienie wymaga więcej energii, co przedłuża stan sytości. Do zrównoważonej diety można włączyć produkty takie jak:
- kasze pełnoziarniste,
- warzywa strączkowe,
- chude mięso,
- nabiał.
Zdrowe przekąski zamiast słodyczy
Główne dania to jedno, ale pomiędzy posiłkami również wypada coś zjeść, najlepiej jednak byłoby unikać słodyczy i szybkich przekąsek w postaci ciasteczek i chrupek. One sycą, ale na krótko, a dodatkowo są istnymi bombami kalorycznymi, które dostarczają ogromnej ilości tłuszczów trans i cukrów prostych bez wartości odżywczej.
Lepszym rozwiązaniem jest postawić na zdrowe przekąski jak owoce i warzywa, które powinny stać się twoimi nieodłącznymi towarzyszami. Owoce i warzywa są bogate w wodę, mają niską gęstość energetyczną i na dłużej zapełniają żołądek. Szczególnie polecane są surówki z marchewki, selera naciowego, papryki oraz owoce o niskim indeksie glikemicznym, takie jak jabłka, gruszki czy jagody.
Dobrym wyborem są również orzechy i nasiona, które zawierają zdrowe kwasy tłuszczowe omega-3 oraz białko roślinne. Niewielka garść migdałów czy pestek dyni może skutecznie zaspokoić głód między posiłkami i dostarczyć cennych mikroelementów, takich jak magnez czy cynk.

Spacer i zajęcie zamiast jedzenia z nudów
Często zaczynamy odczuwać głód ze względu na nudę albo stres, jaki nam towarzyszy. Zjawisko to określa się mianem głodu emocjonalnego. Organizm nie potrzebuje wtedy dodatkowej energii, ale mózg szuka rozładowania napięcia poprzez aktywację układu nagrody, czyli obszaru odpowiadającego za odczuwanie przyjemności, który silnie reaguje na smaczne jedzenie. Dobrze jest wtedy wyjść z domu i się przejść albo znaleźć sobie jakieś inne zajęcie, które pochłonie nasze myśli.
Czasem lepiej jest również zastanowić się głębiej nad tym, czy naprawdę jesteśmy głodni i potrzebujemy coś zjeść. Może się okazać, że wcale tak nie jest i jemy, bo zwyczajnie nie mamy nic innego do zrobienia. Pomaga wtedy technika opóźnienia: odczekać 15 do 20 minut i sprawdzić, czy uczucie głodu nadal utrzymuje się na tym samym poziomie. Często okazuje się, że było to tylko przemijające wrażenie, a nie rzeczywista potrzeba fizjologiczna. Podobnie pomocne bywają inne sposoby na zahamowanie apetytu i uczucie głodu, które pozwalają odróżnić rzeczywistą potrzebę jedzenia od chwilowej zachcianki. Takie zatrzymanie się na chwilę i rozpoznanie prawdziwych potrzeb to pierwszy krok do tego, by powstrzymać apetyt i przestać się objadać.
Zamiast siedzieć przed komputerem czy telewizorem dobrze jest wyjść na zewnątrz i się przewietrzyć. Zmiana otoczenia i zajęcie się innymi sprawami powinna skutecznie pomóc. Aktywność fizyczna, nawet w formie łagodnego spaceru, stymuluje wydzielanie endorfin, czyli naturalnych związków poprawiających nastrój. Zmniejsza to potrzebę sięgania po jedzenie jako źródło przyjemności. Dodatkowo systematyczny ruch wspomaga lepszy sen, a ten także ma wpływ na regulację hormonów odpowiedzialnych za apetyt.
Dostrzegając niewłaściwe nawyki, można podjąć z nimi walkę i zacząć się kontrolować w kwestii podjadania. Trzeba tylko chcieć coś zmienić. Gdy wyrobimy nowe przyzwyczajenia, nasz żołądek z pewnością będzie nam za to wdzięczny, a ciągłe burczenie w brzuchu przejdzie do historii. Najważniejsze jest świadome podejście do odczuwanych sygnałów ciała oraz umiejętność rozróżnienia prawdziwego głodu fizjologicznego od potrzeby emocjonalnej, którą można zaspokoić na inne sposoby niż jedzenie.